OBRAČUN ZARADA

ASM Računovodstvo u sklopu svojih usluga vođenja poslovnih knjiga, knjigovodstva i računovodstva,  pruža i usluge obračuna zarada i naknada zarada.

Pod zaradom se smatra pored zarade iz radnog odnosa i po osnovu obavljanja povremenih i privremenih poslova zaradom smatraju i isplaćena lična primanja preduzetnika tzv lična zarada, kao i primanja koja zaposleni u vezi sa radom kod poslodavca ostvari od lica koje se u smislu zakona kojim je uredjen porez na dobit pravnih lica smatra povezanim licem.

Pojam zarade, metodologija obračuna

Pod pojmom zarada podrazumeva se bruto zarada, tj. Zarada koja u sebi sadrži porez i doprinose iz zarade. Neto zarada je iznos zarade koji  zaposleni „nosi kući“, tj. Iznos zarade umanjen za porez i doprinose za socijalno osiguranje.Prema članu 104. Zakona, zaposleni ima pravo na odgovorajuću zaradu koja se utvrđuje u skladu  sa  Zakonom,  opštim  aktom  i  ugovorom o  radu.

Poslodavac još plaća doprinose za socijalno osiguranje na zaradu zaposlenog  na svoj teret, tako da je ukupan trošak zarade  za poslodavca praktično bruto zarada zaposlenog uvećana za doprinose na teret poslodavca.

I prema Zakonu o radu (član 106) i prema Opštem kolektivnom ugovoru („Službeni glasnik RS“   br.50/08 i 8/09), zaradu zaposlenog za obavljeni rad i vreme provedeno na radu čine:

– Osnovna zarada

– Zarada za radni učinak

– Uvećana zarada

Osnovna zarada

Elementi za obračun i isplatu osnovne zarade utvrđuju se opštim aktom (Kolektivnim ugovorom ili Pravilnikom o radu), odnosno ugovorom o radu kod poslodavca koji ne donese opšti akt.

U kolektivnom ugovoru kod poslodavca osnovna zarada se definiše kao proizvod osnovne zarade za najjednostavniji posao i koeficijenta posla, dok se u ugovoru o radu unosi iznos osnovne zarade bez navođenja elemenata za utvrđivanje tog iznosa.

Pri utvrđivanju osnovne zarade postoje dva pristupa :

Da se osnovna zarada za najjednostaniji posao utvrdi kao osnovna zarada po času. To dalje znači da se mesečni iznos zarade menja prema broju radnih sati u mesecu.

Da se osnovna zarada za najjednostavniji posao utvrdi kao osnovna zarada za mesec. U ovom slučaju mesečni iznos zarade je uvek isti-ne zavisi od broja radnih sati u mesecu, ali se zato prilikom obračuna zarade menja iznos osnovne zarade po času koji se utvrđuje prema mogućem broju radnih časova.

Zakonom o radu propisano je da se radni učinak određuje na osnovu:

– Kvaliteta i obima obavljenog posla

– Odnosa zaposlenog prema radnim obavezama

Elementi za obračun i isplatu zarade po osnovu radnog učinka utvrđuju se opštim aktom.Ugovor o radu obavezno sadrži elemente za utvrđivanje radnog učinka.

Uvećana zarada

Uvećana zarada daje se za rad u posebnim prilikama i uslovima. Pravo na uvećanu zaradu, u visini koja je utvrđjena opštim aktom ili ugovorom o radu, imaju zaposleni, u slučajevima utvrđenim članom 108. Zakona o radu, i to:

– za rad na dan praznika koji je neradan dan najmanje 110% od osnovice

– za rad noću i rad u smenama, ako takav rad nije vrednovan pri utvrđivanju osnovne zarade – najmanje 26% od osnovice

– za prekovremeni rad – najmanje 26% od osnovice

– po osnovu vremena provedenog na radu za svaku punu godinu rada (minuli rad) – 0,4%, od osnovice

Zakonom o radu propisani procenti uvećanja zarade su najniži procenti koje je poslodavac dužan da primeni.Opštim aktom ili ugovorom o radu mogu se utvrditi procenti u većem iznosu.

Ako su se stekli istovremeno uslovi po više osnova, procenat uvećane zarade ne može biti niži od zbira procenata po svakom od osnova uvećanja.

Druga primanja zaposlenih koja čine zaradu

Prema članu 105. Zakona o radu, zaradom se smatraju sva primanja iz radnog odnosa, osim naknada troškova zaposlenog u vezi sa radom iz člana 118.tač.1-4 i drugih primanja iz člana 119. I člana 120.tačka 1.ovog Zakona

Dakle zaradom se ne smatraju sledeće naknade troškova:

– za dolazak i odlazak sa posla u visini cene prevozne karte u javnom saobraćaju

– za vreme provedeno na službenom putu u zemlji i inostranstvu

– smeštaja i ishrane za rad i boravak na terenu, ako poslodavac nije zaposlenom obezbedio smeštaj i ishranu bez naknade

Takodje se zaradom ne smatraju ni sledeća primanja:

– otpremnina pri odlasku u penziju

– naknada troškova pogrebnih usluga u slučaju smrti člana uže porodice

– naknade štete zaposlenom zbog povrede na radu ili profesionalnog oboljenja

– poklon deci zaposlenog starosti do 15 godina života za božić i Novu godinu u vrednosti do neoporezivog iznosa

– premija za dobrovoljno dodatno penzijsko invalidsko osiguranje do 5,589,00  dinara neto mesečno

– premija za kolektivno osiguranje od posledica nezgoda

– premija za kolektivno osiguranje za slučajtežih bolesti i hirurških intervencija

– jubilarna nagrada

– solidarna pomoć

Zaradu čine sledeća druga primanja zaposlenih:

– naknada za ishranu u toku rada – topli obrok

– regres za korišćenje godišnjeg odmora

– terenski dodatak

– poklon deci zaposlenog, starosi do 15 godina za Božić i Novu godinu u vrednosti preko neoporezivog iznosa

– naknada za odvojeni život

– korišćenje službenog automobila za potrebe zaposlenih( neposlovne svrhe)

– sva druga davanja zaposlenima, u robi ili novcu koja nisu izuzeta iz zarade

– naknada prevoza u javnom saobraćaju preko cene prevozne karte

Obaveza uplate doprinosa bez isplate zarade 

Član 51. Zakona o radu propisuje obavezu poslodavca da ukoliko ne isplati zaradu do 30. u tekućem mesecu za prethodni mesec, obračuna i uplati socijalne doprinose iz zarade i na zaradu najkasnije do tog roka.Osnovica za obračun doprinosa bez isplate zarade čini najniža propisana mesečna osnovica.

Obaveza vođenja evidencije zarade
Na osnovu člana 122.Zakona o radu poslodavac je dužan da ustroji mesečnu evidenciju o zaradi i naknadi zarade.

Po pravilu evidencija se vodi na računaru,uz obračune zarada.Međutim Zakon nalaže da se vodi i papirna evidencija koju overava direktor,odnosno ovlašćeno lice.

Poslodavac je dužan da vodi mesečnu evidenciju zarade i naknade zarade koju su zaposleni ostvarili i to za svakog zaposlenog posebno, a ne kao spisak.

Odredbama člana 23.stav5. Zakona o računovodstvu i reviziji („Službeni glasnik RS“ br. 46/06, 111/09, i 99/11), propisana je obaveza trajnog čuvanja isplatnih lista ili analitičke evidencije zarada.Evidencije se čuvaju u poslovnim prostorijama poslodavca.

Obaveza dostavljanja zaposlenima obračuna zarade i naknade zarade
Odredbom člana 121. Zakona, poslodavac je dužan da zaposlenom prilikom svake isplate zarade i naknade zarade dostavi obračun.

Nije propisan oblik ni sadržina tog obračuna, tako da je ostavljeno poslodavcu da prema svojim potrebama kreira obrazac obračuna koji dostavlja zaposlenom.

PRIJAVE I ODJAVE RADINIKA

ASM Računovodstvo u sklopu usluga koje pruža komitentima može da ponudi i vršenje svih poslova koji su vezani za radne odnose i to:

  • Prijava/odjava preduzeća kod nadležnog Fonda PIO – podnošenjem obrasca OPD
  • Sačinjavanje ugovora o radu, aneksa ugovora o radu i ostalih akata potrebnih za prijavu zaposlenog u radni odnos
  • Prijava/odjava zaposlenog, direktora, osnivača  podnošenjem zahtevanih obrazaca i dokumentacije kod nadležnog Fonda PIO, Fonda Zdravstvenog osiguranja
  • Obavljanje potrebnih   poslova i radnji vezanih  za dobijanje zdravstvene knjižice, overe postojećih kod nadležnog Fonda zdravstvenog osiguranja